Majalisar Kasa na Jiran Kudurin Jihohi 25 Kan Kafa ’yan Sandan Jihohi

Mataimakin Shugaban Kwamitin Yaɗa Labarai da Harkokin Jama’a na Majalisar Wakilai, Hon. Phillip Agbese, ya bayyana a ranar Litinin cewa Majalisar Ƙasa na jiran ƙuduri a hukumance daga majalisun dokokin jihohi, bayan jihohi 25 sun amince da gyaran kundin tsarin mulkin ƙasar domin kafa ’yan sandan jihohi.

Agbese ya ce Majalisar Ƙasa ta fara karɓa da tattara ƙudurorin daga majalisun dokokin jihohin.

A wata hira ta musamman da jaridar Tribune Online, ya bayyana cewa amincewar da adadin majalisun dokokin jihohin da ake buƙata suka bayar wani muhimmin mataki ne a tsarin gyaran kundin tsarin mulkin ƙasar. Ya ƙara da cewa Majalisar Ƙasa za ta ci gaba zuwa mataki na gaba da zarar Magatakardar Majalisar Ƙasa ya tantance sahihancin ƙudurorin.

Ya ce: “Yanzu da kashi biyu bisa uku na majalisun dokokin jihohi da ake buƙata suka amince da Ƙudirin Gyaran Kundin Tsarin Mulki (Gyara na Shida) na 2026, Majalisar Ƙasa tana kan aiwatar da karɓa da tattara ƙudurorin da jihohin suka gabatar a hukumance.”

Ya ƙara da cewa za a miƙa ƙudirin ga Shugaba Bola Ahmed Tinubu domin ya sanya hannu a kansa da zarar an tabbatar a hukumance cewa an cika sharuddan kundin tsarin mulki.

Agbese ya ce: “Da zarar Magatakardar Majalisar Ƙasa ya tabbatar da cewa an cika adadin da kundin tsarin mulki ya tanada, za a miƙa ƙudirin ga Shugaba Bola Ahmed Tinubu domin ya sanya hannu a kansa, bisa tanadin Sashe na 9 na kundin tsarin mulki.”

Jihohi 25 da suka zuwa yanzu suka amince da tsarin kafa ’yan sandan jihohi su ne Adamawa, Ogun, Delta, Plateau, Kwara, Edo, Osun, Oyo, Rivers, Zamfara, Abia, Akwa Ibom, Anambra, Bayelsa, Benue, Cross River, Ekiti, Enugu, Gombe, Imo, Kaduna, Nasarawa, Taraba, Yobe da Kebbi.

A ƙarƙashin Sashe na 9(2) na Kundin Tsarin Mulkin Nijeriya na 1999, gyaran kundin tsarin mulki na buƙatar amincewar aƙalla kashi biyu bisa uku na mambobin kowane zauren Majalisar Ƙasa, da kuma ƙudurorin amincewa daga majalisun dokokin aƙalla kashi biyu bisa uku na jihohi 36 na ƙasar, wato jihohi 24.

Agbese ya bayyana wannan ci gaba a matsayin wani babban mataki na sake fasalin tsarin aikin ’yan sanda a Nijeriya, wanda rundunar ’yan sandan Nijeriya ƙarƙashin Gwamnatin Tarayya ta daɗe tana jagoranta.

Ya ce: “Wannan muhimmin mataki ne na ci gaba wanda ba za a iya juyawa baya ba,” yana mai jaddada cewa manufar wannan garambawul ita ce kusantar da aikin ’yan sanda ga al’ummomi da kuma inganta yadda ake mayar da martani ga barazanar tsaro.

Sai dai ya lura cewa gyaran kundin tsarin mulki wani ɓangare ne kawai na tsarin, domin har yanzu Ƙungiyar Aiki ta Shugaban Ƙasa tana ci gaba da aiki kan Ƙudirin Dokar Aikin ’Yan Sanda ta Ƙasa, wanda zai tsara yadda sabon tsarin ’yan sandan biyu zai gudana.

Mataimakin kakakin ya ce: “A lokaci guda, Ƙungiyar Aiki ta Shugaban Ƙasa tana ci gaba da aikin tsara Ƙudirin Dokar Aikin ’Yan Sanda ta Ƙasa, wanda zai tanadi cikakkun ƙa’idojin gudanarwa da matakan kariya da ake buƙata domin tafiyar da tsarin ’yan sandan biyu.”

Agbese ya sake tabbatar da aniyar shugabannin Majalisar Wakilai na kammala wannan garambawul. Ya kuma bayyana kyakkyawan fata cewa sabon tsarin zai ƙarfafa tsaron da ya danganci al’umma, tare da sa aikin ’yan sanda ya fi dacewa da buƙatun ’yan Nijeriya.

Ya ƙara da cewa: “Mun ƙuduri aniyar ganin an kammala wannan garambawul domin ’yan Nijeriya su fara cin moriyar aikin ’yan sanda da ya fi mayar da hankali kan al’umma da kuma amsa buƙatunsu yadda ya kamata.”

Ƙudirin Gyaran Kundin Tsarin Mulkin Jamhuriyar Tarayyar Nijeriya na 1999 (Gyara na Shida) na 2026, wanda aka fi sani da Ƙudirin Kafa ’Yan Sandan Jihohi, ya samo asali ne daga wani ƙudirin doka da ɓangaren zartarwa ya gabatar, wanda Shugaba Tinubu ya ɗauki nauyin gabatarwa. An gabatar da shi ne a matsayin wani ɓangare na ƙoƙarin magance matsalolin tsaro da suka daɗe suna addabar ƙasar da kuma inganta ayyukan jami’an tsaro.

A ranar Laraba, 16 ga Satumba, 2026, Majalisar Ƙasa ta miƙa ƙudirin ga majalisun dokokin jihohi 36 ta hannun ofishin Magatakardar Majalisar Ƙasa, Kamoru Ogunlana, bayan da majalisun biyu na tarayya suka amince da shi.

An miƙa ƙudirin ne bisa tanadin Sashe na 9 na kundin tsarin mulki da kuma umarnin shugabannin Majalisar Ƙasa.

A cikin wata sanarwa da ya fitar lokacin sanar da miƙa ƙudirin, Ogunlana ya ce Ƙudirin Kafa ’Yan Sandan Jihohi shi ne kaɗai ƙudirin gyaran kundin tsarin mulki da majalisun biyu na Majalisar Ƙasa suka amince da shi a wancan lokaci, a cikin jerin gyare-gyaren da ake gudanarwa.

Ya bayyana cewa an buƙaci majalisun dokokin jihohi su nazarci ƙudirin bisa tsarin dokokin majalisunsu, sannan su sanar da Majalisar Ƙasa da ƙudurorinsu bayan kammala tattaunawa.

Magatakardar Majalisar Ƙasa ya kuma bayyana cewa an bai wa majalisun dokokin jihohin wa’adin gudanarwa na kwanaki 30 domin mayar da martani. Sai dai ya fayyace cewa wannan wa’adi ba wa’adin da kundin tsarin mulki ya gindaya ba ne, domin kundin tsarin mulkin bai kayyade takamaiman lokacin da ya kamata jihohi su miƙa ƙudurorinsu ba.

Majalisar Dattawa ta amince da sigar ƙudirin da ɓangaren zartarwa ya gabatar a ranar 24 ga Yuni, 2026, kwana guda bayan karɓarsa. Ita kuwa Majalisar Wakilai ta amince da nata sigar a ranar 11 ga Yuni, amma daga baya ta soke wannan mataki, sannan ta amince da sigar ƙudirin da ɓangaren zartarwa ya gabatar a ranar 23 ga Yuli, 2026.

Post a Comment

Previous Post Next Post